Những câu chuyện kể của Uyên

Có một cô gái Việt Nam nhỏ nhắn, kính trắng trông vừa thông minh vừa nghịch ngợm trên khuôn mặt có đôi chút trẻ thơ. Cô gái trông chỉ ngoài tuổi đôi mươi ấy có cái duyên may mà bao người ao ước: được rong ruổi đó đây ở nhiều xứ sở xa xôi.

Trên những chặng đường đi qua, cô khám phá không chỉ vẻ đẹp mê đắm của thiên nhiên, sự quyến rũ của những công trình kiến trúc cổ xưa, mà còn khám phá cả những món ăn thức uống ngon lành và hấp dẫn.

Nhưng cô không thụ hưởng riêng mình mà kể lại cho nhiều người những ngọt ngào đã nếm, những xúc cảm đã trải bằng những bài viết cùng hình ảnh. Độ đôi ba năm trở lại đây, tên cô xuất hiện khá đều trên nhiều báo và tạp chí . Một cái tên cũng khiến người ta dễ nhớ khi từng biết đến.

Khi đọc một vài bài đầu tiên của Ngô Thị Giáng Uyên (*) gửi về từ châu Âu hơn hai năm trước, lúc cô đang du học bên Anh, thật tình tôi không nghĩ đó là của một người trẻ như vậy. Uyên viết gần như hoàn chỉnh, những hình ảnh và màu sắc được cô diễn đạt giống như một đoạn phim tư liệu quay khéo, với cái tôi - cảm xúc thật rung động.

Trong số những câu chuyện kể của Uyên mà tôi rất thích có Ăn Ý. Một cái tựa báo thật khéo, ngắn gọn mà súc tích, hàm chứa cả sự khoái khẩu của người viết với các món ăn đặc trưng của xứ Ý.

Không riêng những bài chỉ viết về ẩm thực, trong nhiều bài viết của Giáng Uyên cô thường kể chuyện ăn uống ở xứ người. Dường như khi nói đến các món ăn thì tác giả trở nên thật hào hứng. Mà đâu chỉ trong các bài du ký châu Âu. Trong tạp bút Quê quán tôi xưa gửi về từ Anh (đăng trên Tuổi Trẻ Chủ Nhật), những hồi nhớ của Uyên về chén cơm nguội với cá cơm kho tiêu thật cay, rồi món bánh căn và tô bánh canh cá dầm sao mà ý nhị, sao mà da diết!

Ngô Thị Giáng Uyên là hình ảnh khá tiêu biểu của một lớp trẻ có học vấn, có tri thức, biết nắm lấy những cơ hội. Cô cựu sinh viên Đại học Ngoại thương ấy từng làm việc cho một công ty lớn của nước ngoài, và là người miền Nam duy nhất nhận được học bổng Chevening năm học 2004 -2005 để sang Anh học MBA tại Đại học Southampton.

Thời gian sống và học tập ở Anh cũng là lúc Giáng Uyên có những chuyến đi đến nhiều đất nước ở châu Âu. Có lẽ đó cũng là thời gian cô viết được nhiều nhất. Tập sách này chỉ mới là một phần trong những câu chuyện kể thật sống động của Uyên.

NGUYỄN TRỌNG CHỨC
(Thư ký tòa soạn báo Tuổi Trẻ Cuối Tuần)

Vương vấn mùi oải hương

Ngô Thị Giáng Uyên - cái tên khá quen thuộc, thường xuất hiện trên các trang du lịch của báo Tuổi Trẻ Cuối Tuần, Phụ Nữ TP.HCM, Sài Gòn Giải Phóng, Nhà Đẹp, Doanh Nhân Sài Gòn... Học ngoại thương, du học và nhận bằng thạc sĩ quản trị kinh doanh ở Anh, rồi làm việc ở tập đoàn đa quốc gia..., vậy mà chuyện viết lách lại là niềm đam mê lớn lao, như một “duyên nợ” đeo đẳng đối với cô gái trẻ này.

Tập sách Ngón tay mình còn thơm mùi oải hương (*) là một kết nối sinh động với rất nhiều câu chuyện kể thật thú vị, hấp dẫn về từng quốc gia ở châu Âu mà Uyên đã đi qua. Câu chữ mượt mà, bay bổng, giàu màu sắc biểu cảm như một lời mời gọi, cuốn hút người đọc tiếp tục chặng đường khám phá đầy bất ngờ và tinh tế qua từng trang viết... Đọc - để biết hoa oải hương tím ngát là loài hoa đặc trưng của châu Âu. Đọc - để hiểu hơn thói quen cũng như cách thức uống cà phê của dân Ý khác Pháp, khác Hà Lan và Thụy Điển ra sao. Đọc - để biết mỗi lần sang Thụy Sĩ khi hôn xã giao phải chìa má ra cho người khác hôn đủ ba “miếng” mới phải phép. Đọc - để thu thập thêm kinh nghiệm chọn trường, học hành... nơi xứ người ra sao...

Và rồi khi gấp lại trang cuối cùng, người đọc vẫn cứ ngỡ chuyến du lịch châu Âu chưa có điểm dừng. Tưởng chừng như hãy còn vương vấn đâu đây mùi hoa oải hương thoang thoảng, ngan ngát.

PHƯƠNG KHANH

(*) Sách do Tủ sách Tuổi Trẻ & NXB Trẻ liên kết ấn hành tháng 11-2006. Phát hành trên mạng bán sách trực tuyến saharavn.com.

Ngô Thị Giáng Uyên: Không thích được gọi là thế hệ 8X hay @

Số quốc gia mà Uyên đã đi qua bằng với số tuổi của cô; số hội nghị quốc tế mà Uyên đã tham dự bằng nửa số tuổi của cô...

Đoạt giải quốc gia môn tiếng Anh, được tuyển thẳng vào ĐH Ngoại Thương TP.HCM, ra trường đầu quân cho Unilever, với một năm kinh nghiệm nhưng lại lấy được học bổng danh giá Chevening của Vương quốc Anh (được chọn học ở bất kỳ một trường ĐH nào miễn trường đó nhận), sau khi hoàn thành khóa học, Uyên trở về nước làm việc ở GSK VN.

Giáng Uyên trong thời gian du học ở Anh

25 tuổi, Uyên hiện là Giám đốc nhãn hiệu trẻ nhất của tập đoàn đa quốc gia này ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Trẻ trung và tài năng, dĩ nhiên, xinh đẹp và mạnh mẽ, đi nhiều, biết nhiều nhưng ở Uyên vẫn còn nét gì đó rất hồn nhiên. Ngay cả trong những trang viết của Uyên vẫn thể hiện rất rõ hai mảnh đối lập này - điều gì đó rất trẻ thơ và cái trăn trở nghĩ suy của người lớn.

Thành công nhờ 60% thông minh và 40% nỗ lực

* Sự thành công của chị ngày hôm nay có bao nhiêu phần trăm của thông minh và bao nhiêu phần trăm của nỗ lực cá nhân?

- 60% thông minh và 40% nỗ lực cá nhân. Tôi may mắn được là người khá thông minh, làm gì cũng xuôi chèo mát mái. Duy chỉ có một chuyện không suôn sẻ là hồi thi vào chuyên Anh trường THPT Lê Quý Đôn, Khánh Hòa, tôi rớt và chuyển sang học ở Lý Tự Trọng. Cũng vì lý do này mà tôi nỗ lực học Anh văn và kết quả tôi là người duy nhất đỗ thủ khoa kỳ thi tuyển học sinh giỏi của tỉnh không phải là học sinh trường Lê Quý Đôn.

Thành công không phải tự đến mà do nỗ lực của từng cá nhân, nhiều khi xuất phát từ nguyên nhân muốn chứng tỏ mình. Thi thì có khi đậu, khi rớt nhưng từ trước đến giờ tôi đều thành công trong các cuộc phỏng vấn làm việc.

Người ta nói tôi có khiếu giao tiếp. Nhưng khéo quá cũng không tốt, mà khiêm tốn quá cũng không nên. Quan trọng là phải tìm ra được điểm nhấn, thế mạnh của mình để phát huy và biết mình muốn gì. Có người rất giỏi nhưng không biết phát huy thế mạnh, tất cả trải đều, rất khó nhận ra.

* Vậy thế mạnh của chị là gì?

- Tôi là người giỏi tiếng Anh. Đó là thế mạnh rất quan trọng trong công việc kinh doanh. Tôi là người lanh lợi, nhận biết được cơ hội trước mắt và tập trung nắm bắt cơ hội đó. Như trong thời gian xin học bổng Chevening năm 2004 do Hội đồng Anh tại VN tổ chức, tôi chỉ nộp hồ sơ đến một nơi và tập trung làm tốt để có được học bổng này. Và tôi tự hào đã đạt được mục đích.

Năm đó, tôi là người duy nhất ở miền Nam nhận được học bổng Chevening. Khả năng hài hước cũng là thế mạnh của tôi đấy. Tôi nhớ, lúc trả lời phỏng vấn của hai ông giám đốc marketing ở Unilever trong vòng cuối, họ hỏi tôi nếu tuyển vào không làm marketing mà làm sales thì có đồng ý không. Tôi trả lời có.

Hai ông ngạc nhiên bởi hầu hết những người trước đó, khi trả lời câu hỏi này họ đều nói không vì đang ngồi trước hai sếp marketing. "Tại sao phỏng vấn marketing mà làm sales?", một ông hỏi. Tôi nói: "Tại vì tôi biết nếu làm sales một thời gian thì bộ phận marketing cũng sẽ muốn đưa tôi qua đó, nhưng sẽ quá muộn vì sales không đồng ý cho đi".

Còn lúc phỏng vấn học bổng Chevening, khi biết tôi làm marketing ở Unilever, họ đã hỏi: "Tại sao các công ty nước ngoài thường lấy người nước ngoài làm quảng cáo ở VN? Chúng tôi không thích mấy cái quảng cáo đó". Tôi trả lời: "Tôi thích những quảng cáo ấy. Vì nhà sản xuất đang nhắm tới đối tượng khách hàng là 2 triệu người VN trẻ tuổi, thích văn hóa mới và hiện đại chứ không phải là 10 ông khó tính ở Hội đồng Anh hay ở Đại sứ quán".

* Chị khuyên những bạn xin học bổng rằng: "Xác định rõ mình muốn gì ngay từ đầu, trước khi điền vào hồ sơ. Và khi trả lời phỏng vấn, hãy tự tin mình sẽ đạt được điều đó". Điều này chỉ phù hợp với những người có năng lực thật sự, chứ những người năng lực trung bình thì có tự tin gấp 10 lần chị cũng không thể đạt được. Vì sao chị lại có được sự tự tin cao đến như thế?

- Tự tin là cái hiếm gặp ở người Việt, vì nhiều khi cách giáo dục làm cho người ta trở nên nhát hơn, không dám nói ra những điều mình suy nghĩ. Như thời đi học, chúng tôi có bao giờ dám nói thầy cô sai dù biết rõ cái sai đó.

Tuy nhiên, tất cả sự tự tin đều phải dựa vào cơ sở thực lực của mình. Nếu nói tự tin là cho mình không đủ, tự tin còn cho người khác. Chẳng hạn, tôi tự tin sẽ đạt điểm cao trong một kỳ thi, vì điều đó sẽ cho mẹ tôi niềm vui.

Ra đi không có nghĩa là "rũ áo"

* Từ những nguyên nhân nào khiến chị cho ra đời cuốn sách, tập hợp những ký sự ghi lại những chuyến đi khắp châu Âu của mình?

- Đó như là một kỷ niệm của thời đi học, như là cảm xúc của một người trẻ khi quan sát những quốc gia, những nơi mình đặt chân đến. Tôi là người có đời sống tinh thần khá phong phú, tôi thấy được cái đẹp mà những người làm kinh doanh khác thấy bình thường. Như bữa trưa ngủ dậy, quang cảnh sau cơn mưa trở nên khác lạ, tôi có thể ngồi viết về những điều đó.

Nhờ tính hài hước mà tôi không bị khó khăn làm cho căng thẳng, biết tìm niềm vui ngay trong những gì gian khổ nhất. Trước đây, tôi lấy tựa cho sách là Những mùa xứ lạ, sau đó đổi thành Ngón tay mình còn thơm mùi oải hương. Oải hương là loài hoa rất châu Âu, có mùi thơm lưu luyến, một cái gì đó như còn vương vấn mãi.

Câu chuyện xuất phát từ Zurich, thành phố cuối cùng trong chuyến vòng quanh châu Âu của tôi. Hôm đó ra khu phố cổ, thấy người ta bán hoa oải hương tươi được cắm trong những chiếc xô nhôm. Tôi kê mũi vào ngửi nhưng chẳng thấy mùi hương, bác bán hoa bảo tôi chà cánh hoa lên ngón tay, mùi hương sẽ xuất hiện.

Khi lên tàu, đi một khoảng cách rất xa Zurich, tôi thấy cảnh vật xung quanh quen quen, rồi như một phản xạ, tôi đưa ngón tay lên ngửi, thì mùi hương của loài hoa ấy vẫn còn.

* Chị viết văn rất dạt dào tình cảm, còn ngoài cuộc sống, chị có thể hiện rõ cảm xúc của mình?

- Tôi rất thích câu danh ngôn của Italia, nhưng được người Anh sử dụng phổ biến, "La dolce vita", hàm ý mình làm điều gì đó mà mình cảm thấy vui và hạnh phúc. Còn ngược lại, có người điều hành tập đoàn lớn nhưng trong lòng lúc nào cũng không thấy vui, đó không phải là "La dolce vita".

Có những điều bình thường khiến tôi cảm thấy hạnh phúc như viết một bức thư tay rồi gửi cho bạn bè qua đường bưu điện... Tôi là người lãng mạn vì đã trải qua một thời gian dài học văn nhưng "tố chất" kinh doanh vẫn nổi trội hơn. Tất cả những vui buồn, giận dữ... tôi đều biểu lộ ra bên ngoài nhưng sự lo lắng thì không. Lo lắng chỉ có mình tôi biết hoặc một số người thân thuộc nhất.

* Trước khi du học, chị nói lúc trở về sẽ thành lập công ty riêng. Thế nhưng, vì lý do gì kế hoạch này bị đổ vỡ?

- Lúc còn học ở Anh, tôi đã có công việc ổn định nhưng vẫn quyết định về nước mở công ty. Ban đầu tôi rất "hăng", tuy nhiên, về mới thấy thời điểm chưa chín muồi. Sắp tới, tôi sẽ thôi việc và nghỉ ngơi một thời gian, như là cách dừng lại để nhìn lại mình.

Ở Anh có những shop từ thiện bán những món hàng do người khác mang tới tặng, lấy tiền giúp đỡ người khó khăn. Tôi muốn làm một cái gì đó giống như thế ở VN nhưng chưa có vốn. Và tôi đã quyết định quay trở lại Anh làm việc, gom góp vốn để thực hiện kế hoạch đó của mình.

* Nhiều người trở về, chị lại ra đi. Nếu chị yêu đất nước này thì không khó để bỏ qua những chuyện khó chịu thường gặp trong đời sống?

- Ra đi không có nghĩa là "rũ áo" mà đi. Trong chừng mực nào đó, làm việc ở nước ngoài tôi vẫn có thể đóng góp cho đất nước, nhất là làm việc trong lĩnh vực kinh tế. Như đã nói, đi Anh cũng là cách để tôi thể hiện kế hoạch mở chuỗi cửa hàng từ thiện. Đi nước ngoài không phải là từ bỏ đất nước. Đóng góp cho đất nước không nhất thiết là phải ở đất nước đó.

* Chị đã viết nhiều bài báo "quảng bá" các nước châu Âu, còn VN, tại sao chị không viết để bạn bè thế giới biết?

- Đó là câu hỏi đã từng đặt ra cho chính mình. Tôi dự định sẽ có 3 tháng đi du lịch khắp VN và sẽ viết báo bằng tiếng Anh. Bài đầu tiên tôi sẽ viết là bài giới thiệu về tính cộng đồng ở Sài Gòn, như quán ăn Hương Lài - nơi các đầu bếp là trẻ em lang thang đường phố, quán Hoa Anh Đào của các em bị bệnh down hay địa điểm massage của Hội người mù TP.HCM...

* Chị thấy mình và các bạn trẻ thuộc thế hệ 8X của VN có gì khác nhau?

- Tôi khác đa số các bạn trẻ VN ngày nay ở chỗ không tự hài lòng với bản thân mình. Nhiều bạn trẻ ngày nay có chồng, có vợ, có công việc là bằng lòng. Có thể họ có khả năng nhiều hơn, đạt được mục đích xa hơn nhưng họ lại không muốn làm hoặc không muốn nghĩ đến.

Tôi không thích được gọi là thế hệ 8X hay thế hệ @. Nó có gì đó gây ảo tưởng cho những người được gọi như vậy, dễ khiến họ nghĩ mình có ưu thế hơn, có thế mạnh hơn nhưng thực ra là chưa chắc. Tôi rất nể những người đi trước, họ không có điều kiện làm những gì mà bây giờ thế hệ chúng tôi làm được.
__________

- Phim yêu thích nhất: Forrest Gump.
- Truyện yêu thích nhất: Những người khốn khổ.
- Bài hát yêu thích nhất: Nhạc của Trịnh Công Sơn (bài hát yêu thích thay đổi ở từng thời điểm).
- Món ăn yêu thích nhất: Tất cả những món mẹ nấu.
- Điểm du lịch yêu thích nhất: Miền quê nước Áo mùa Đông.
- Ghét nhất: Phim Hàn Quốc và xe buýt Sài Gòn.

[Theo Thể thao và văn hóa]

Barcelona, Barcelona...

TTCT - Năm qua, trong một chương trình truyền hình, dân châu Âu xếp Barcelona đứng đầu 10 thành phố đẹp và dễ sống nhất thế giới, trên cả Paris lãng mạn, London kiêu hãnh, Amsterdam thoải mái, New York của dân tứ xứ, Venice đẹp như tranh...

Barcelona với bờ biển trải dài và nắng ấm gần như quanh năm quả là một thiên đường ở châu Âu lạnh lẽo. Nhưng thủ phủ xứ Catalan chỉ bắt đầu nổi lên như một “hiện tượng” từ năm 1987, khi được Ủy ban Olympic quốc tế chọn là thành phố chủ nhà của Thế vận hội 1992. Từ đó Barcelona đã vượt qua cái bóng của thủ đô Madrid và 40 năm đế chế Franco để trở thành một trong những thành phố năng động nhất châu Âu.

Du khách đến Barcelona ngày đầu tiên thường tìm ngay đến Sagrada Familia, kiến trúc bằng đá kiểu Gothic ngay ở trung tâm thành phố, tác phẩm bất hủ của kiến trúc sư tài danh Antonio Gaudi, hơn một thế kỷ nay vẫn chưa xây xong (*). Dù dở dang, Sagrada Familia trông vẫn tuyệt đẹp, với những ngọn tháp nhọn vươn lên cao vút trên nền trời xanh nhiệt đới, đứng cạnh bên có thể chiêm ngưỡng được những đường nét chạm khắc cực kỳ tinh xảo.

Sagrada Familia mãi mãi dở dang

Từ công trình thế kỷ ấy, tôi đến La Rambla, phố đi bộ dài rộng thênh thang với hàng dãy các cửa hàng bán khăn, áo, mũ nón và đồ lưu niệm làm bằng tay trông rất tinh xảo của dân địa phương và nhiều nơi khác trên thế giới, bên cạnh những gánh hoa tươi muôn màu.

Tuy sinh hoạt đắt đỏ nhất Tây Ban Nha, vật giá ở Barcelona vẫn rất rẻ so với những nước láng giềng Anh, Pháp, Đức, Ý... nên dân châu Âu qua đây mua sắm nườm nượp, nhất là vào dịp cuối tuần. La Rambla rất xanh với những hàng cây rợp bóng, và dù khách bộ hành luôn qua lại nhưng vẫn sạch sẽ tinh tươm.

Thỉnh thoảng bên đường lại bắt gặp tiếng nhạc rộn rã phát ra từ những cây đàn guitar của những nghệ sĩ lang thang (Tây Ban Nha vốn là cái nôi của đàn guitar). Trên khu La Rambla, chợ Boqueria là một bữa tiệc cho tất cả các giác quan: mắt thấy trái cây tươi rói, hải sản, thức ăn làm sẵn... màu sắc thật hấp dẫn; mũi ngửi mùi thơm nhè nhẹ của trái cây quyện mùi paella (món cơm truyền thống Tây Ban Nha trộn tôm, mực, sò, thịt gà...) thơm phức; tay sờ những trái dâu chín mọng, đào và mơ mịn màng còn nguyên những giọt sương buổi sớm; tai nghe tiếng rao hàng lẫn tiếng người cười nói lao xao; và miệng nếm thử những món mứt kẹo ngọt ngào mà người bán hào phóng đưa cho.

Barri Gotic với chiếc cầu treo bắc ngang hai tòa nhà cổ

Nhưng thích nhất vẫn là những con đường nhỏ dọc theo La Rambla với nhiều shop đồ lưu niệm mà những cô bán hàng đáng yêu luôn tươi cười vui vẻ. Đường nhỏ vắng người nên yên tĩnh, có thể hít thở không gian buổi chiều ấm áp và hương hoa thơm ngát từ những gánh hàng hoa tràn cả ra ngoài.

Không có nhiều thời gian ở Barri Gotic, khu phố cổ từ thế kỷ 14 còn nguyên những dấu vết xưa, nhưng tôi sẽ không quên những dây leo quấn xanh rờn trên tường đá lối vào khu phố và những tia nắng cuối ngày dát vàng thành cổ. Nhớ cả chiếc cầu treo bắc ngang hai tòa nhà với mái vòm và lan can uốn lượn như chờ cô công chúa Tây Ban Nha đến ném quả cầu chọn chồng trong truyện cổ tích ngày nào. Nhớ cả tiếng sáo huyền hoặc ngân vang trong tĩnh lặng, chỉ có tiếng bước chân du khách nhón gót và trò chuyện thật khẽ khàng.

Những nơi còn lại ở Barcelona không yên tĩnh. Trong những quán bia, quán rượu khắp nơi, dân địa phương, du khách cũng như người nước ngoài đang làm việc tại đây đua nhau nốc sangria (rượu đặc trưng Tây Ban Nha có độ cồn rất cao, ngâm trái cây tươi như dâu, cam, đào, mơ...) như nước lã. Khu Barceloneta mà Francesco, anh bạn người Tây Ban Nha gốc Việt, dẫn chúng tôi tới ở gần bãi biển, trước đây là làng chài, sau nữa là khu phố của ngư dân và ngày nay tràn ngập những nhà hàng hải sản kiểu alfresco với khách ăn uống nhộn nhịp trên những bộ bàn ghế kiểu Địa Trung Hải kê dọc vỉa hè.

Trong một quán bên đường, chúng tôi ăn no nê những đặc sản địa phương như mực nhỏ bằng ba ngón tay nướng vỉ nguyên con, rắc rau mùi xắt nhuyễn và vắt chanh tươi, hay tôm bỏ lò với nấm mọng nước vỡ ra trong miệng khi cắn. Fran chỉ cho tôi một món ăn gồm thứ rau xanh rờn là lạ trên đĩa ông khách ngồi bàn bên cạnh, cười bảo: “Ớt xào đấy, có dám thử không?”.

Ông khách vui vẻ đưa nguyên đĩa cho chúng tôi sớt ra gần phân nửa, nói: “Ăn thử đi cho biết”. Sự thân thiện và hiếu khách đó phải chăng cũng là một yếu tố để Barcelona đứng đầu bảng những thành phố được ưa thích trên thế giới qua cuộc thăm dò nói trên? Cũng phải thôi, bởi những nhân vật lỗi lạc Salvador Dali, Joan Miro hay Paolo Picasso đã gắn bó với Barcelona đến thế, ắt hẳn thành phố này phải có thật nhiều điều níu chân bất cứ ai.

Kiến trúc độc đáo trong công viên Parc Guell

Cho tới bây giờ, mỗi lần nhìn lại cây nến màu xanh nước biển đắp vỏ sò ốc thiên nhiên và hộp đựng bút bằng đá có khắc chữ Barcelona mua ở khu Barri Gotic, tôi lại nhớ đến buổi sáng thức dậy sớm, leo hàng ngàn bậc thang dẫn lên công viên Parc Guell ở Gracia, thấy sương sớm giăng mờ khắp những mái nhà ngái ngủ và những ngọn tháp của nhà thờ Sagrada Familia kiêu hãnh vươn cao.

Nhớ những trạm xe điện ngầm độc đáo với những tác phẩm Nghệ thuật mới (Art Nouveau) và những bức tranh lớn thật sống động bằng đá mosaic khảm trên tường. Nhớ những chiếc ghế dài bằng gốm nhiều màu nơi chúng tôi nghỉ chân ăn bánh mì trong tiếng chim hót ríu rít. Nhớ Nhà thờ lớn với những cây ngọc lan hoa trắng ngát thơm.

Nhớ buổi tối nằm dài trên cát trắng trong gió biển lồng lộng và tiếng đại dương rì rầm cạnh bên, nghe mấy anh chàng địa phương ngồi gần đua nhau hát ầm ĩ những bài hát tiếng Tây Ban Nha thật hội hè... Và tôi lại hát nho nhỏ bài hát ở Olympic năm nào “Barcelona, Barcelona...”.

(*) Dân Tây Ban Nha vẫn nổi tiếng “làm biếng”, điển hình ngày làm việc thường bắt đầu từ 10g - 13g, rồi 15g - 16g mới bắt đầu làm việc lại!

Nào cùng đi “gap year” tình nguyện

TT - Trên thế giới rất thịnh hành chương trình “gap year”: các bạn trẻ sau khi tốt nghiệp những chương trình tương đương trung học ở VN thường không vào đại học ngay mà dành một năm liền đi du lịch balô, đi làm thêm kiếm tiền để trau dồi thêm hiểu biết về xã hội và thế giới.


Năm 2005, ở Anh có hơn 50.000 bạn trẻ vào độ tuổi 18, 19 đi “gap year”. Pauline đến từ London, dành một phần “gap year” của mình dạy tiếng Anh ở Costa Rica trước khi về nước theo học chương trình dược tại Đại học Bath.

Cô chuẩn bị cho chuyến đi từ trước đó một năm, làm việc toàn thời gian trong nước trong vòng sáu tháng dành dụm tiền theo học một lớp đào tạo dạy tiếng Anh và mua vé máy bay sang Nam Mỹ. Số tiền đó cũng đủ cho cô học thêm lớp căn bản tiếng Tây Ban Nha, ngôn ngữ chính ở Costa Rica, để dễ dàng hòa hợp với người địa phương hơn.

Lucy, 19 tuổi, từ Windsor, đi Honduras làm việc cho một tờ báo tiếng Anh tại đây. “Chỉ sau tháng đầu tiên, biên tập tờ báo rời tòa soạn, còn mỗi mình tôi với một bạn phóng viên trẻ người địa phương cũng chỉ mới 18 tuổi phải cáng đáng tất cả dù không có chút kinh nghiệm nào. Công việc rất đa dạng: từ viết bài về các khách sạn cho đến phỏng vấn những băng nhóm gangster. Tôi học được mọi thứ: viết bài, gặp gỡ nhiều người thú vị, nhìn thấy sự vật từ một góc nhìn khác...

Cách nhìn thế giới của tôi cũng thay đổi rất nhiều. Tôi tự đặt cho mình kế hoạch làm việc rất đàng hoàng. Tôi cũng được tiếp xúc với rất nhiều người dân địa phương. Về định hướng nghề nghiệp, tôi hi vọng những kinh nghiệm này sẽ giúp ích tôi nhiều trong tương lai khi tôi chọn nghề làm báo. Chương trình ở đây không chỉ là một năm du lịch “gap year” bình thường mà đã thay đổi đời tôi. Nghe có vẻ hơi sáo nhưng thật đấy!”.

Theo tờ The Observer, mục đích lớn nhất của chính sách này vẫn là giúp làm thấm nhuần ý nghĩ làm tình nguyện cho cộng đồng không chỉ trong “gap year” mà cho cả cuộc đời.

Bánh xèo mời gọi

TTO - Vừa nóng vừa nguội, vừa giòn vừa dai, vừa sống vừa chín, vừa ngọt vừa cay, thơm phưng phức với hành xanh, rau thơm tươi rói và nghệ.

Tất cả nằm trong một món ăn ngon tuyệt, một bản giao hưởng của mùi vị trong mỗi miếng bánh giòn tan.

Bánh xèo là một trong những món ăn tôi yêu nhất trong ẩm thực thế giới. Chiếc bánh giòn ở rìa như viền ren này nhồi căng những tôm, thịt heo, nấm, đậu xanh hấp dẻo mịn như kem và giá giòn. Xé một miếng bánh nóng hổi màu vàng cam vừa vớt ra từ chảo, cuốn trong lá rau cải lớn cùng với vài nhánh rau thơm tươi, rồi chấm đẫm tất cả vào nước mắm pha chanh, tỏi, ớt. Giòn rụm, ngon quá chừng.

Bạn chảy nước miếng chưa? Bánh xèo là tất cả những gì tôi muốn nằm gọn trên một chiếc đĩa. Đó là một món ăn rất "vui" và mời gọi bạn dùng tay bốc ăn, dù phải tốn rất nhiều khăn giấy sau đó.

Nhiều năm qua, mỗi lần bạn tôi và tôi ăn trưa ở nhà hàng Việt Nam chúng tôi thường lui tới, bánh xèo là món chúng tôi bắt buộc phải ăn cho bằng được. Phiền một nỗi, nhà hàng không phải lúc nào cũng sẵn bột gạo pha nước dừa để đúc bánh. Mỗi lần như vậy, chúng tôi vừa cặm cụi ăn tô phở bốc khói nghi ngút vừa tiếc hùi hụi.

Nhưng hồi đầu xuân này, tôi quyết định lấy hết can đảm tự làm bánh xèo lấy ở nhà, và vui như mở cờ khi nhận ra nó không khó như mình tưởng. Nếu bạn làm món trứng chiên được, bạn cũng làm bánh xèo được. Thậm chí với bánh xèo bạn còn không phải đập trứng nữa kia. Những chiếc bánh giòn ấy có vị ấm nóng không phải từ trứng mà từ nghệ-rễ một loại cây nhiệt đới có họ gừng.

Ở VN, những người bán bánh xèo rong ở mọi góc đường không chuẩn bị bánh sẵn mà chỉ đúc khi bạn dừng lại ăn. Cái tên đáng yêu của món bánh này có nguồn gốc từ bánh, chỉ chung loại thức ăn làm từ bột (như Andrea Nguyễn, nhà báo ẩm thực sinh ra ở Việt Nam và lớn lên ở Santa Cruz, Mỹ, giải thích với tôi), và xèo là tiếng bột reo khi đổ vào chảo thoa dầu.

Vì ẩm thực VN thường pha trộn ảnh hưởng của cả châu Âu và châu Á, một số người cho rằng bánh xèo có nguồn gốc từ bánh crepe của Pháp. Tuy vậy, số đông những người khác bảo đó là món ăn chính gốc Việt Nam vì tất cả những gia vị làm bánh đều là những loại gia vị người Việt thường dùng.

Món bánh nổi tiếng này bắt nguồn từ miền Nam VN, và càng về phía Nam kích cỡ bánh càng lớn, Nguyễn vừa nói vừa cười. Huế ở miền Trung, nổi tiếng với ẩm thực nhẹ nhõm và tinh tế, làm một loại bánh hơi khác một chút, gọi là bánh khoái (happy pancake), dày hơn, đường kính chỉ nhỏ bằng một nửa bánh xèo miền Nam, chiên ngập dầu và bày mở ra trên đĩa chứ không gấp lại làm đôi.

Nguyễn thích món bánh miền Nam có hình nửa mặt trăng hơn do món ăn đó lớn lên cùng cô trong mỗi bữa trưa cuối tuần với gia đình. "Mỗi lần làm bánh mẹ dùng hai, ba chảo. Bánh phải ăn ngay khi vừa vớt ra nếu không sẽ mềm mất ngon. Ba ăn chiếc đầu tiên, rồi tới anh chị em mình. Mẹ lúc nào cũng là người ăn cuối cùng".

Đã quen ăn bánh xèo rồi, phải làm sao đây nếu tự nhiên thèm? Có hai lựa chọn cho bạn: Tới một nhà hàng Việt Nam gọi ngay một phần. Hoặc tới một chợ châu Á như 99 Ranch hay Lion Foods, cúi nhìn ở kệ cuối cùng trong dãy bán bột, lôi ra một bịch bột khô chế biến sẵn. Đó là cách người Mỹ gốc Việt ở đây thường dùng khi muốn tự làm lấy bánh xèo ở nhà.

Túi bột bao gồm bột gạo, nghệ và một số gia vị khác, tất cả đã được đo lường đong đếm sẵn, bạn chỉ cần trộn nước dừa và nước lọc theo như hướng dẫn ở mặt sau túi. Trong túi có một túi nhỏ xíu đựng nghệ, hơi ít nên tôi thường thêm vào chút nghệ có sẵn ở nhà.

Nhớ phải chuẩn bị nguyên liệu đầy đủ trước khi bắt đầu đúc bánh vì bánh chín rất nhanh và phải ăn ngay khi vừa chín vớt ra khỏi chảo. Đầu tiên ngâm nước rồi hấp đậu xanh, ướp thịt gà hoặc thịt heo với nước mắm, xắt mỏng hành làm nhân, lặt rửa sắp rau cải, dưa leo, rau thơm ra cả trên đĩa, pha nước chấm sẵn sàng. Rồi pha bột và để nguyên liệu làm nhân bánh ngay tầm tay cạnh bên.

Bắc chảo không dính với ít dầu ăn lên bếp lửa vừa. Cho hành, tôm và thịt đủ một phần bánh rồi xào sơ. Chế vào một vá bột bằng khoảng 1/2 cốc, cẩn thận đừng cho nhiều bột quá bánh sẽ dày và phần nhân bên trong mất nhiều thời gian nấu. Nghiêng chảo cho bột trải đều. Vốc ít đậu xanh hấp, giá sống còn tươi và nhúm nấm thái sợi vào một bên bánh, đậy nắp rồi để bánh tự chín đến khi đủ giòn. Mở nắp chảo và gấp bánh lại làm đôi như khi bạn làm món trứng chiên. Vớt ra đĩa, ăn kèm rau sống tươi ngon và nước chấm.

Giống như món trứng chiên, bánh xèo có thể dùng cho bữa sáng, bữa trưa và bữa tối, còn nhân bánh có thể thay đổi tùy sở thích của bạn. Người Việt thích dùng tôm tươi không lột vỏ vì khi nấu, vỏ tôm mỏng sẽ tăng thêm độ giòn của bánh. Nguyễn thêm thịt heo xay để thêm vị, bạn có thể thay bằng đậu phụ xông khói, nấm dại hay nấm linh chi cũng được. Gà rôti, gà tây xông khói hay thịt heo quay còn dư sau bữa tiệc ở nhà cũng là vài ý tưởng cho nhân bánh xèo, thế nào tôi cũng thử xem sao.

Bây giờ mỗi lần đến nhà hàng VN, tôi vẫn cố ý tìm món bánh ngon tuyệt này trên thực đơn. Nhưng do đã biết cách làm dễ dàng và ngon lành không kém, tôi không lấy làm phiền như trước nếu nhà hàng không may hết bột đổ bánh xèo.

Carolyn Jung

NGÔ THỊ GIÁNG UYÊN (dịch)

Hội chợ phù hoa

TTCN - Bài viết này không nhằm mục đích bàn đến tiểu thuyết nổi tiếng Hội chợ phù hoa (Vanity fair) của William Makepeace Thackeray, chỉ mượn tựa để nêu lên một vấn đề đáng suy nghĩ trong giới trẻ Việt Nam hôm nay: sở thích tiêu xài để chứng tỏ mình “bằng chị bằng em”.

Cách đây vài tuần, anh chàng giữ xe trong một quán cà phê nọ ở Sài Gòn vừa dắt xe cho tôi vừa hỏi: “Chừng nào chị về “bển” lại?”. Ngạc nhiên, tôi hỏi: “Bển nào? Người Việt mà”, anh chàng khăng khăng: “Chị ơi, chị là Việt kiều em cũng không lấy tiền thêm đâu, giấu làm gì! Người Việt bây giờ ai mà đi chiếc Cub 81 như chị” (?).

Kể chuyện cho mấy đứa bạn cũ, tụi nó cười ngặt nghẽo: “Thì đúng rồi, thời buổi này mấy ông chạy xe ôm còn đi xe xịn hơn”.

Quả thật, mới xa nhà có mười mấy tháng (chứ không phải mười mấy năm đâu nhé) mà tôi thấy mình quê mùa hết sức. Ngoài đường phố Sài Gòn bây giờ chạy toàn xe tay ga @, Dylan, Spacy, hay chí ít cũng Attila. Vậy là tôi trở thành Việt kiều trong mắt anh chàng nọ - và có lẽ của nhiều người khác không biết chừng - nhờ đi chiếc Honda cũ kỹ.

Có điều chiếc xe “bôi bác” như nguyên văn lời đám bạn tôi mô tả này rất có ích trong những quãng đường ngập nước, ngay cả khi những chiếc xe máy đắt tiền chủ xe phải khổ sở xuống dắt bộ. Cô bạn thân lương mỗi tháng chỉ 1,5 triệu đồng, mỗi lần gặp là than thở những khoản đám cưới, sinh nhật... ngốn hết số tiền còm cõi, nhưng vẫn tậu cho mình một chiếc xe tay ga xịn đàng hoàng. “Rồi xe hư tiền đâu mà sửa?”.

Cô nàng cười: “Thì tới lúc đó tính, chứ bây giờ ai cũng đi xe này, mình đi mấy chiếc cũ quê thấy mồ! Ở Sài Gòn còn đỡ, ra Hà Nội mà coi. Xe Dream, Wave đã lạc hậu sáu, bảy năm nay rồi đó”.

Tôi có đọc một bài về tình hình xe máy ở VN, những con số đáng giật mình. Bộ Công nghiệp đã dự đoán đến năm 2010 số lượng xe máy được sử dụng ở VN sẽ lên đến 16,6 triệu chiếc. Việc người người đua nhau mua xe “xịn” làm tôi nghĩ ngay đến tâm lý “sức ép từ những người đồng trang lứa” (tạm dịch từ tiếng Anh: peer pressure), khi ta tự nhiên cảm thấy phải làm một điều gì đó vì xung quanh ta ai cũng làm, hay phải sở hữu một món đồ cho bằng được vì món đồ ấy xung quanh ta ai cũng có.

Đánh vào tâm lý này, các nhà sản xuất tha hồ hốt bạc ở VN vì nói theo ngôn ngữ bình dân, “người Việt nghèo mà ham xài sang”. Có lần tôi sang Thụy Sĩ, thấy ngoài đường chạy xe đời cũ của Toyota hay Ford, có cả xe Hàn Quốc nữa, mới bảo anh bạn người địa phương: “Cứ tưởng dân Thụy Sĩ giàu ai cũng chạy Audi với BMW” thì được biết: “Có xe gì chạy xe nấy chớ, miễn là còn tốt, không hao xăng, không chết máy thì thôi”.

Mới đây tình cờ đọc cuốn Mười vạn câu hỏi vì sao có đề cập đến sức ép tâm lý này (mà sách gọi là “hiệu ứng theo đàn”), tôi thấy câu trả lời khép lại với: “Nói chung, người có trí thông minh càng cao, tinh thần càng vững và quan điểm riêng càng mạnh, càng khó hành động mù quáng theo đàn”.

Mà phải đâu giới trẻ VN mình không thông minh? Những giải thưởng quốc tế về giáo dục cũng như việc sinh viên ta ở nước ngoài lúc nào cũng học tập xuất sắc hơn người chứng tỏ trí thông minh chúng ta có thừa. Vậy phải chăng tinh thần giới trẻ chúng ta không vững và quan điểm riêng không mạnh, nên nếu hình thức bề ngoài không “sang trọng”, đắt tiền bằng người khác lại cảm thấy bất an?

Tuần trước, tôi đang đi dạo quanh Diamond Plaza tìm mua một ít đồ dùng (mỏi cả chân cuối cùng cũng chỉ mua được... một cái gối vì đồ trong này mắc quá) thì có tin nhắn trong điện thoại cầm tay. Sau khi tôi đọc xong tin nhắn và gửi trả lời, định cất máy vào túi, có một đôi bạn trẻ khoảng chừng 19, 20 tuổi bước lại hỏi: “Chị mua cái Motorola này ở nước ngoài phải không chị?”.

Đúng là chiếc điện thoại này khá hiện đại, tôi được tặng và đã dùng hơn một năm ở Anh, nay đem về VN dùng luôn, nhưng bề ngoài rất bình thường không có vẻ gì “lộng lẫy” như trong những quảng cáo điện thoại di động nhan nhản trên các phương tiện thông tin ở đây hết. Tôi gật đầu xác nhận nhưng vẫn không giấu vẻ ngạc nhiên: “Bộ hai đứa em bán cửa hàng điện thoại hay sao mà rành quá vậy?”.

Cô gái nọ liếc anh bạn trai đi cùng: “Thấy chưa?” rồi trả lời tôi: “Thì mua xài, rồi đổi điện thoại mới riết rành luôn. Cái điện thoại của chị ở VN không có đâu”. Khi tôi hỏi còn trẻ lấy tiền đâu đổi điện thoại mới hoài thì anh chàng nhún vai: “Ông già bà già cho chớ đâu”.

Báo Tuổi Trẻ cho biết theo thống kê của Công ty nghiên cứu thị trường GFK Asia Pte, trong sáu tháng đầu năm 2005, 1,6 triệu chiếc điện thoại mới đã được bán hết trên thị trường VN, gấp đôi dự đoán ban đầu, và con số này còn có thể cao hơn nữa vào sáu tháng cuối năm nay. Quả là một mảnh đất màu mỡ cho các đại gia trong ngành sản xuất điện thoại di động.

Khi ngồi dự một đám cưới, điện thoại anh bạn từ thời đại học ngồi cùng bàn tôi réo inh ỏi. Anh đang nghe chiếc này thì từ trong túi một chiếc điện thoại nữa réo lên, lại phải lập cập xin lỗi người ở đầu dây bên kia để ngừng nói chuyện. Anh xong hai câu chuyện ở hai máy, tôi tính hỏi “Sao phải làm khổ mình vậy trời!” nhưng thôi. Mà đây không phải trường hợp hiếm hoi, rất nhiều người bạn của tôi có hai điện thoại cùng lúc, toàn loại không mới nhất cũng mới nhì trên thị trường.

Mà cơ khổ, sở hữu nhiều điện thoại nên có lúc nào được yên đâu. Các nghiên cứu trên thế giới đã cho thấy những tác hại của điện thoại di động đến não bộ và cơ thể nếu dùng trong thời gian dài, và còn cảnh báo đến việc dùng điện thoại di động có ảnh hưởng xấu đối với sức khỏe trẻ em. Nhưng dường như người tiêu dùng VN, đặc biệt là giới trẻ, vẫn bỏ ngoài tai.

Chuyện “hội chợ phù hoa” của VN không chỉ dừng lại ở đó. Tôi theo bà chị ruột đang là giám đốc marketing và PR cho một khách sạn năm sao ở Sài Gòn đến khu Parkson của Saigontourist, mà theo lời bà chị, “dẫn em đi cho biết chứ mỗi lần tới đây chị không mua được gì hết á!”.

Quả thật những nhãn hiệu như Dolce & Gabbana hay Versace, ngay cả người nước ngoài cũng phải dân thật giàu mới mua nổi, lại được bày bán trong này và vẫn có khách hàng. Lúc chúng tôi còn đứng ngoài cửa, một chiếc Mercedes Kompressor bóng lộn dừng lại cho một cô nàng trẻ măng đỏng đảnh bước xuống đi vào. Bà chị tôi bảo: “Mấy con nhỏ đang trong thời kỳ cố gắng “hôi của” từ mấy ông bồ đó mà!”.

Chuyện này làm tôi suy nghĩ mãi. Tôi nhớ thời ở Anh, anh bạn thân học cao học cùng trường chở tôi về nhà chơi. Ngang qua một ngôi nhà nọ cách nhà anh khoảng 1km, anh chỉ: “Hồi học cấp II, tôi đi giữ em cho nhà này nè”.

Ba mẹ anh khá sung túc và ở một khu rất giàu có gần London, chỉ riêng ngôi nhà đã được định giá với số tiền bảng Anh tương đương hàng triệu USD. Tôi ngạc nhiên hỏi: “Đi giữ em bao lâu? Rồi anh có làm gì nữa không?”. “Giữ em khoảng một năm. Hồi nhỏ hơn có đi giao báo, rồi lúc học đại học nghỉ hè đi làm thu ngân siêu thị nữa”.

Giọng anh rất thản nhiên, không tự hào cũng không xấu hổ, như thể đó là một điều rất bình thường. Mà quả đó là một điều rất bình thường, chỉ có điều khi nghĩ về những cô nàng trẻ đẹp trong thời kỳ đi “hôi của”, hay những bạn trẻ thỏa sức lấy tiền cha mẹ đổi điện thoại di động và mua xe đời mới ở VN, tôi lại thấy nao nao trong lòng.